Basisbehoeften, zwangerschap

Hoe vaak kijk je naar de fundering van je huis? Niet, hè? Want deze is niet meer zichtbaar. Toch is deze aanwezig, sterker nog, het is het belangrijkste onderdeel van je huis. Anders zou het zo in elkaar storten. Zo werkt het ook met jouw essentiële basisbehoeften. Ze vormen jouw fundament. Is jouw fundament stevig genoeg?

Volgens Al Pesso, grondlegger van de lichaamsgerichte PESSO-therapie, zijn er 5 basisbehoeften die voor elk mens gelden. Het zijn essentiële basisbehoeften waaraan zoveel mogelijk voldaan moet zijn om een stevig fundament te vormen om te ontwikkelen tot een psychisch gezond mens.

Het fundament

Als mens wordt je gevormd door de contacten in jouw jeugd. Vooral je ouders, verzorgers of andere belangrijke personen hebben hier veel invloed op. De mate waarin ze tegemoet komen aan jouw essentiële behoeften vormt de basis van jouw psychologische ontwikkeling. Daarmee bouwen ze mee aan jouw fundering.

Dit kun je vergelijken met de fundering van je huis. Die moet goed en stevig zijn opgebouwd anders stort je huis vroeg of laat in elkaar. Dit is ook zo met je basisbehoeften. Als deze basis niet stevig genoeg is stort jij vroeg of laat ook in elkaar, zoals bijvoorbeeld een burn-out. Maar ook jezelf wegcijferen of moeite hebben met grenzen stellen zijn hier gevolgen van.

Later in deze blog kom ik terug op de effecten die je ervaart als je fundering niet stevig gebouwd is, maar laten we eerst kijken over welke 5 essentiële basisbehoeften we het hebben.

De 5 basisbehoeften

De basisbehoeften staan in willekeurige volgorde. Ze zijn allemaal even belangrijk.

Plek

De eerste basisbehoeften is plek. Dit wil zeggen dat iedereen de behoefte heeft aan een eigen plek. Een plek in het gezin, maar ook een plek in de wereld. Ieder mens heeft het recht om te bestaan. De allereerste, meest letterlijke plek, die een kind ervaart is de baarmoeder. De moeder geeft hiermee de boodschap: “jij hebt plaats in mij en ik zorg voor jou”. 

Ook de naam die je krijgt en je geslacht zijn belangrijk in de behoefte van een plek.

Voeding

Naast letterlijke voeding gaat deze basisbehoefte over lichamelijke en psychische voeding. De vervulling hiervan gaat niet alleen om wat en hoeveel, maar vooral om hòe. Daarmee komen het lichamelijke en psychische aspect samen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het voeden van een baby. Wordt er op de baby gelet? Wordt de tijd ervoor genomen? Wordt het kind tegen de ouder gehouden en aangeraakt?

Aanraking is een zeer essentieel onderdeel van deze basisbehoefte. Hiermee leert een kind dat het lichaam wordt omlijnd. Dit vormt de basis voor latere identiteit en acceptatie van je lichaam.

Voeding gaat naast letterlijke voeding ook over zorg en verzorging, zoals lijfelijke verzorging, huiselijke en financiële zorg, geestelijke zorg (spel, boeken, muziek), spirituele ontwikkeling en zorg voor anderen.

Steun

Steun gaat over vastgehouden en gedragen worden. Door als kind lijfelijk gedragen te worden, dat wil zeggen ondersteund onder je billen, kan de ervaring van steun verinnerlijken. Wanneer je voldoende gedragen en op schoot gezeten hebt geeft dit het gevoel van een bodem hebben, gedragen voelen en stevig in schoenen staan. Het creëert innerlijke zekerheid en zelfvertrouwen.

Bescherming

De basisbehoefte bescherming gaat over bescherming tegen de buitenwereld. Hiermee creëer je een natuurlijk innerlijk scherm. Hoe kleiner een kind is hoe meer bescherming het nodig heeft. Dat innerlijk schild zorgt ervoor dat het kwetsbare en zachte binnen blijft en het kwetsende en harde buiten blijft. Daardoor ontstaat veiligheid.

Begrenzing

Waar bescherming betrekking heeft op gevaar van buiten af, heeft begrenzing betrekking op ‘gevaar’ van binnenuit. Namelijk je innerlijke gevoelswereld als onhanteerbaar beleefde impulsen. Dit kan overweldigend zijn als er geen begrenzing is.

Door te stuiten op grenzen ontwikkel je het ‘ego’. Dit kun je zien als een extra stukje huid/ afbakening van je persoonlijkheid. Een kind kan eigen heftige gevoelens pas ervaren als de ander ze aankan. Zo leert het kind op den duur zijn eigen kracht kennen en hanteren. Daarmee leer het zichzelf de ruimte en grenzen geven die het nodig heeft. Voor kleine kinderen is begrenzing in fysieke vorm belangrijk en later veranderd dit in een symbolische vervulling van regels, afspraken en structuur.

Begrenzen gaat niet over verbieden, inperken of bestraffen. Het is liefdevol ruimte bieden aan impulsen, met grenzen daaraan, zodat er een voelbare experimenteerruimte ontstaat. Bijv. een driftig kind opsluiten is straf, geen begrenzing. Als er voldoende begrenzing is helpt dit je om jezelf te accepteren in alle mogelijkheden en beperkingen van jezelf.

Vervulling van de basisbehoeften tijdens de zwagerschap

De natuur heeft mooi zorggedragen voor de vervulling van deze basisbehoeften tijdens de zwangerschap. Zo is er een speciale plek gecreëerd in de buik van de moeder waar het kind kan volgroeien. Via de navelstreng wordt het kind gevoed. En het bekkengebied zorgt voor voldoende steun zodat het kind gedragen wordt. Bescherming wordt geboden door het vruchtwater en door het moederlijke instinct. Een zwangere vrouw zal altijd instinctief haar buik beschermen. Als laatste zorgt de baarmoederwand voor begrenzing. Er is beweging mogelijk, maar een baby kan zich niet eindeloos strekken.

essentiële basisbehoeften, basisbehoeften tijdens zwangerschap,

De rol van de ouder

Zodra je geboren bent is het de taak van je ouders om je te gaan voorzien in deze basisbehoeften. De manier waarop verloopt in 3 fases.

In de eerste fase is het belangrijk dat een baby letterlijk en lijfelijk tegemoetkoming van de behoeften ervaart door ouders.

Zodra het kind zelfstandiger wordt gaat het over in de tweede fase; een symbolische bevrediging. Dit houdt in dat ouders/verzorgers hun kind een plaats in hun hart geven. Dat ze hun kinderen voeden met zelfvertrouwen en ondersteuning bieden in inspanningen die het kind doet. Ouders bieden grenzen en beschermen de rechten van het kind.

In de derde fase, puberteit naar volwassenheid, wordt geleerd om zelf zorg te dragen voor de eigen basisbehoeften. Dit gaat over een innerlijk gevoel van plek beleven, voor jezelf kunnen zorgen en te zorgdragen voor de juiste voeding. Dat je jezelf kunt steunen in eigen mogelijkheden, jezelf weet te beschermen tegen gevaren en overprikkeling en dat je om kan gaan met het stellen van grenzen.

Effect van tekort

Het ervaren van een tekort in je basisbehoeften heeft diepgaande gevolgen op latere leeftijd. Ik wil benadrukken dat ouders hun kinderen opvoeden met al hun liefde en kunnen die ze in zich hebben. Maar jij bent diegene die bepaalt welke behoefte jij hebt en op welke manier jij die vervulling ervaart. Stel dat je als kind verdrietig was. Je ouders zagen dit en hun manier om jou te helpen was door met je te praten. Terwijl jouw behoefte was om vastgehouden en getroost te worden. Dan ontstaat er een tekort op je behoefte en geeft dit geen vervulling. Je hoeft dus niet mishandeld of iets dergelijks te zijn om een te kort te ervaren op je basisbehoeften. Daarom is het soms moeilijk te zien wat het werkelijke ontstaan van je probleem is die je nu ervaart.

Wanneer je terugvallen hebt na therapie of coaching is de kans groot dat er nog zwakke elementen in je fundering zit. Onvervulde basisbehoeften blijven doorwerken in je leven totdat je het hersteld en verstevigd. Onbewust blijf je zoeken naar dat wat je vroeger nodig had, alleen bij de mensen waar je dit op latere leeftijd bij gaat zoeken kunnen die vervulling niet geven. Dit geeft een onbevredigd gevoel en uiteindelijk ook frustratie.

Deze onbewuste zoektocht houdt je weg bij jezelf, de verbinding met anderen en van je levensvreugde. Gevoelens van machteloosheid, behoeftigheid en frustratie gaan een eigen leven leiden omdat ze niet gehoord en weggedrukt worden. Als kind creëer je een aangepast ‘sterke’ zelf om de pijn van het gemis op de basisbehoefte niet te hoeven voelen. Hoe sterker dit aangepaste zelf wordt, des te meer treedt deze naar de voorgrond waar je zelf in gaat geloven en daarmee identificeert.

Symptomen die je kunt ervaren:

  • Verlies aan levensvreugde
  • Gevoelens van zinloosheid
  • Verlies aan energie en efficiënt functioneren
  • Vervorming van de werkelijkheid; op zoek gaan moeder/vader in partner of je merkt frustratie in de ander (je baas, partner, vrienden) die je niet geven wat je nodig hebt

Plek

Wanneer je een tekort op plek ervaart zal je moeite hebben met het kunnen aarden en verbinden aan een huis, een (woon-)plaats, partner, werk of de maatschappij. Je voelt je rusteloos en je hebt moeite om de wereld om je heen te vertrouwen.

Wanneer je geen erkenning hebt gekregen voor je geslacht geeft dit een gevoel dat je er niet mag zijn of niet welkom bent. Dit kan ook verstoring in je geaardheid geven.

Een naam geeft je erkenning in eigenheid en bestaansrecht. Vernoeming naar familielid of overleden kind zorgt ervoor dat je onbewust diens rol vertegenwoordigt/vervangt. Dit kan identiteitsproblemen geven.

Voeding

Bij ontbreken van voldoende voeding krijgt het lichaam en het ego geen contouren. Dit geeft onduidelijkheid in waar ‘ik’ ophoudt en waar ‘de ander’ begint. Dit kan tot gevolg hebben dat je afsluit voor de omgeving. Of juist overgevoelig bent voor alle indrukken van buitenaf.

Tekortkoming kan zich op vele manieren uiten, enkele voorbeelden zijn
• Obsessie met eten teveel of te weinig,
• Emoties weg eten,
• Knarsetanden,
• Gevoel dunne huid te hebben,
• Leeg gevoel in lichaam,
• Rommelende darmen,
• Je creëert een minderwaardig gevoel:
• “ik ben het niet waard”, “het zal wel aan mij liggen dat ik niet de voeding krijg waar ik recht op heb”. Dit kan uitmonden in een sterke overtuiging.

Het hoeft je niet letterlijk aan voeding ontbroken te hebben om toch problemen te ervaren op deze basisbehoefte. Het ontbreken van lichamelijke aanraking en stimulans is vaak minder zichtbaar maar heeft wel gevolgen op je ontwikkeling. Op latere leeftijd kan je het gevoel hebben “als ik daar eenmaal aan begin, dan houd ik nooit meer op met (huilen, eten of gemis voelen). Dit komt omdat er een gapend gat zit van verlangen om jouw ‘honger’ te stillen. Doordat je jezelf als kind afgesloten hebt van je gevoel weet je op latere leeftijd onvoldoende hoe je met je gevoelswereld moet omgaan. 

Steun

Wanneer een tekort op steun is ontstaan ervaar je onzekerheid en het gevoel dat je niet gedragen wordt. Dit brengt allerlei gevoelens met zich mee zoals zware gevoelens, weinig zelfvertrouwen, bodemloos voelen. Je kan meer naar beneden gericht zijn of nachtmerries hebben dat je in een eindeloze diepte valt. Moeite met evenwicht en been-rugklachten horen er ook bij.
Daarnaast heb je moete met hulp vragen en hulp aannemen. Je creëert een schijnzelfstandigheid dat je het zelf kan. Je bent ervan overtuigt dat er geen steun is en dat je alles zelf moet doen. Als kind ga je jezelf aanpassen en stoppen met hulp vragen. Met als gevolg overcompenseren. Je gaat veel geven of enorm je best doen. Wat je probeert te doen is om het gemis te vergeten of vervangen voor een ander patroon om het niet te voelen.

Bescherming

Het innerlijk schild ontwikkelt onvoldoende bij te weinig bescherming. Dit resulteert in verharden om jezelf te beschermen. Dit kan letterlijke verharding van spieren zijn die een pantser vormen. Je gaat zachte lichaamsdelen beschermen met de hardere, dat wil zeggen je armen voor je borst houden of buik. Je ervaart de voorkant als te open en onbeschermd. Je kan ook een dikke muur om je heen bouwen of een te dunne waardoor je jezelf kwetsbaar voelt.

Over bescherming heeft tot gevolg dat je als kind bang wordt voor de boze buitenwereld. Het ontwikkelt tussen ‘ik’ en de ander een soort wattige laag. De stevige kanten worden onvoldoende ontwikkeld.

Problemen die ontstaan bij gemis op bescherming:
• Hulpeloos en kwetsbaar
• Angstklachten
• Je beleeft jezelf als te open (zowel lichamelijk als naar je ziel)
• Doordringbaar
• Niet afgegrensd van de buitenwereld
• Alsof er geen schild bestaat
• Lijfelijke overgevoeligheid, niet tegen geluid of licht kunnen

Begrenzing

Bij gebrek aan duidelijke grenzen krijg je een onvoldoende ontwikkelt ‘ego’. Met als gevolg geen afgebakend zelf. Je kan de grens tussen jezelf en de ander niet goed maken. Dit creëert een wankel eigenwaardegevoel. Het onbegrensde zelf weet niet hoe groot het is. Dit voelt heel angstaanjagend. Het geeft gevoelens van oneindigheid, mateloosheid en almacht.

Wat je ervaart is steeds heen en weer slingeren tussen ‘alles kunnen’ en ‘niets kunnen’. Je voelt je eigen beperking niet en die van anderen ook niet. Je ziet geen grens. Hierdoor ervaar je onveiligheid, angst en eenzaamheid.

Voor een kind kunnen hun impulsen heel beangstigend zijn. Dit komt omdat ze die nog niet goed kunnen reguleren. Je kan als kind geen onderscheid maken tussen fantasie en werkelijkheid. Door grenzen te stellen laten ouders het kind voelen dat ze de impulsen aan kunnen en er niet bang voor zijn. Als die begrenzing ontbreekt ga je jezelf afsluiten van je gevoelswereld en daarmee ga je weg bij jezelf.

Vervulde basisbehoeften

Wanneer je zelf kan zorgdragen voor deze 5 basisbehoeften ben je hierin niet meer afhankelijk van een ander. Je bent in staat om goed voor jezelf te zorgen en je volle potentie te leven. Wanneer je weet hoe je jouw behoefte vervuld kan je dit zelf doen of hulp vragen aan de ander. Hiermee voorkom je dat de ander maar aan jou moet ruiken wat je nodig hebt en voorkom je teleurstelling in de ander. Zodra je zorgt voor voldoende vervulling van je basisbehoefte zal je meer innerlijke rust ervaren en zal je overlevingsmodus naar een gezond niveau dalen. Dit geeft je meer energie en levensvreugde in je dagelijks leven.

Monique Broekx

Benieuwd naar mijn andere blogs?

Hoe behoudt je altijd een vakantiegevoel?

Kijk jij al uit naar je volgende vakantie? Of misschien snak je er zelfs al naar? Even weg uit de dagelijkse drukte, geen verplichtingen en uit je...

Patronen, hoe werken ze en waarom heb je er last van?

Door alleen al deze titel op papier te zetten gebeurde er al iets bij mij in de activering van een oud patroon. Er werden gedachten geactiveerd door...

Emoties, wat maakt dat je ze niet durft toe te laten?

Niet durven toelaten van emoties ontstaat als je ze niet op een veilige manier kan reguleren. Emoties brengen lichamelijke sensaties teweeg die je...

10 actieve signalen in jou in contact met verborgen narcist

Wat ik in de date- en relatiewereld veel zie gebeuren is om te proberen de ander te bestempelen met een labeltje. Heb ik te maken met een narcist?...

Ontdek de magie van oxytocine, en verhoog het welzijn van jezelf en je hond.

In dit blog artikel ontketenen we de kracht van het knuffelhormoon, ook bekend als oxytocine, die helpt bij het verlagen van angst en stress. Het...

Zoek je verbinding of erkenning?

“Ik wil me graag verbonden voelen met mezelf en anderen.” Wat je bedoelt is dat je hoofd en gevoel weer in verbinding mogen komen. Zowel in contact...

Wakker worden met jezelf

Ken je dat gevoel? Dat je wakker wordt naast je geliefde. Dat je hem of haar in de ogen kijkt en blij wordt. Dat je een glimlach op je gezicht...

Omgaan met je gedachten en emoties in de rollercoaster van het leven

Afgelopen woensdag heb ik afscheid moeten nemen van mijn allerbeste en liefste maatje Vinz.Hij was voor mij familie, mijn grootste leermeester, mijn...

Thema afwijzing, wat kan je eraan doen?

Een veel voorkomend thema die ik in mijn praktijk tegenkom is “afwijzing”, bang om door de ander afgewezen te worden. Dit is een thema die voor veel...

Waarom zijn honden bijzondere coaches?

Een hond is fijngevoelig op alles wat er om hem heen gebeurd. Ze merken de kleinste veranderingen in houding of intentie bij anderen op. Ze...